Meesterwerk

Terneuzen deel II | Van reguleren naar vooruitdenken

Hoe houd je balans in een regio die blijft veranderen? In het eerste deel van deze praktijkcase beschreven we hoe gemeente Terneuzen zoekt naar balans tussen economie, arbeidsmigratie, wonen en leefbaarheid. Een opgave die in Zeeuws-Vlaanderen dagelijks zichtbaar is en vraagt om keuzes die passen bij de regio.

Die keuzes hebben geleid tot nieuwe beleidsregels, een Huisvestingsverordening en een verhuurvergunning. Instrumenten die de gemeente helpen om de leefbaarheid in buurten en dorpen te beschermen, terwijl tegelijkertijd ruimte blijft bestaan voor economische ontwikkeling en huisvesting van internationale werknemers. Maar daarmee is het werk niet klaar. Want hoe zorg je ervoor dat beleid niet alleen vandaag werkt, maar ook aansluit op de ontwikkelingen van morgen?

De samenleving verandert. Nieuwe woonvormen ontstaan, arbeidsmobiliteit neemt toe en de grenzen tussen tijdelijk verblijf en permanent wonen vervagen steeds verder. Tegelijkertijd blijft de behoefte aan goede huisvesting, sterke buurten en een aantrekkelijke leefomgeving bestaan.

Voor gemeente Terneuzen ligt de uitdaging daarom niet alleen in het ontwikkelen van regelgeving, maar vooral in het blijven zoeken naar oplossingen die aansluiten bij een veranderende werkelijkheid.

In dit tweede deel kijken we naar de volgende stap. Naar communicatie en samenwerking, het beter benutten van de bestaande woningvoorraad, het stimuleren van kwaliteit in huisvesting en de toekomstvisie van Rolfo de Ruijter op wonen, verblijven en leefbaarheid.

Van handhaven naar samenwerken

De komende periode zet Terneuzen nadrukkelijk in op communicatie, samenwerking en bewustwording. Zo werkt de gemeente aan een praktische informatiegids voor internationale werknemers. Niet alleen om informatie toegankelijk te maken, maar ook om verwachtingen helder te krijgen over wonen, leefbaarheid en de manier waarop de gemeente met huisvesting omgaat. Daarnaast ziet de gemeente kansen om werkgevers nadrukkelijker bij het vraagstuk te betrekken.

Juist daar ligt volgens Rolfo de Ruijter nog veel potentieel. Goede huisvesting begint niet bij regels alleen. Het vraagt ook om samenwerking tussen overheid, werkgevers, huisvesters en bewoners.

De actualiteit laat zien waarom die inzet belangrijk is. Recente controles op huisvesting van arbeidsmigranten maakten opnieuw zichtbaar dat goede woonomstandigheden, duidelijke afspraken en naleving van regelgeving blijvende aandacht vragen. Daarbij gaat het niet alleen om vergunningen, maar ook om veiligheid, registratie, leefbaarheid en de kwaliteit van wonen. Juist daarom kiest Terneuzen voor een aanpak waarin toezicht, communicatie en samenwerking hand in hand gaan.

"De vraag is of je iedere ontwikkeling wilt reguleren of dat je vooraf ruimte creëert voor verschillende woonvormen."

Slimmer omgaan met bestaande woningen

Naast goede huisvesting kijkt Terneuzen ook naar de bestaande woningvoorraad. De gemeente onderzoekt langdurige leegstand van woningen en gaat actief in gesprek met eigenaren van panden die al langere tijd niet worden gebruikt. Door beter inzicht te krijgen in de oorzaken van leegstand ontstaat ruimte om kansen te benutten en woningen weer beschikbaar te krijgen voor de woonopgave. Daarmee kijkt de gemeente verder dan nieuwbouw alleen.

Juist in een regio waar kwaliteit van wonen en leefbaarheid centraal staan, kan het beter benutten van bestaande woningen een belangrijke bijdrage leveren aan sterke buurten en vitale dorpen.

Naast regelgeving onderzoekt Terneuzen ook hoe kwaliteit zichtbaar kan worden gemaakt.Een van de ideeën die momenteel wordt verkend, is een keurmerk voor flexwonen. Daarmee wil de gemeente huisvesters en verhuurders die investeren in kwalitatieve huisvesting positief onderscheiden.

Niet alleen sturen op wat niet mag, maar juist ook aandacht geven aan wat goed gaat. Die benadering sluit aan bij de overtuiging dat duurzame verbetering niet alleen ontstaat door handhaving, maar ook door eigenaarschap en samenwerking.

De praktijk laat tegelijkertijd zien waarom kwaliteit blijvend aandacht vraagt. Controles leveren soms situaties op waarin huisvesting niet voldoet aan de gestelde eisen, terwijl ook zichtbaar wordt dat verhuurders verbeteringen doorvoeren en investeren in betere woonomstandigheden. Voor Terneuzen onderstreept dit het belang van duidelijke kaders, goed verhuurderschap en een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor leefbare woonomgevingen.

Anders kijken naar wonen

Volgens Rolfo de Ruijter ligt de grootste uitdaging misschien wel verder vooruit. De traditionele grenzen tussen wonen, logeren, tijdelijk verblijf en flexwonen vervagen steeds meer. Toch zijn veel regels nog gebaseerd op duidelijke scheidslijnen tussen deze vormen. Dat wringt steeds vaker met de praktijk.

"We maken nog vaak rigide onderscheid tussen woonvormen, terwijl de werkelijkheid veel dynamischer is geworden. De vraag is of je iedere ontwikkeling wilt reguleren of dat je vooraf ruimte creëert voor verschillende woonvormen."

Die gedachte vraagt om een andere manier van kijken. Door vooruit te denken en na te denken over hoe de verschillende woonvormen plek krijgen binnen de leefomgeving, in plaats van reactief te handelen. Terneuzen onderzoekt daarom hoe regelgeving beter kan aansluiten op de werkelijkheid van vandaag én morgen, door slim te anticiperen op ontwikkelingen die zich aandienen.

Volgens Rolfo vraagt de toekomst om een andere benadering van wonen en verblijven. De samenleving wordt flexibeler, mensen verplaatsen zich vaker voor werk en de vraag naar tijdelijke woonvormen neemt toe. Tegelijkertijd zijn veel regels nog ingericht op traditionele woonvormen.

De vraag is dan ook niet alleen hoe gemeenten ontwikkelingen kunnen reguleren, maar vooral hoe zij deze vooraf kunnen accommoderen.

Denk aan woonconcepten waarin verschillende vormen van verblijf mogelijk zijn, duidelijke randvoorwaarden voor tijdelijke bewoning en instrumenten die beter aansluiten op de praktijk. Niet achteraf reageren met vergunningen en uitzonderingen, maar vooraf ruimte creëren binnen heldere kaders. Daarom wil Terneuzen de komende jaren ook nadrukkelijk het gesprek voeren met kennispartners, andere gemeenten en organisaties zoals de VNG. Niet omdat alle antwoorden al bekend zijn, maar omdat veel gemeenten voor dezelfde uitdaging staan.

Een les voor andere gemeenten

De vraagstukken die vandaag spelen in Terneuzen zijn niet uniek. Veel gemeenten zoeken naar manieren om economische ontwikkeling, arbeidsmigratie, wonen en leefbaarheid met elkaar te verbinden.

Terneuzen laat zien dat dit begint met durven kiezen. Niet voor een standaardoplossing, maar voor maatwerk dat past bij de regio, haar inwoners en haar toekomst. Door leefbaarheid als kompas te gebruiken, ruimte te bieden waar het kan en grenzen te stellen waar dat nodig is, ontstaat een aanpak die niet alleen juridisch houdbaar is, maar ook werkt in de praktijk.

Een aanpak waarin economische ontwikkeling en leefbaarheid niet tegenover elkaar staan, maar elkaar versterken.