Lokaal ‘colors’ verbod OMG’s onder vuur in conclusie van Advocaat-Generaal  

Wat te doen met leden van een Outlaw Motorcycle Gang (OMG) die kenmerkende clubkleding, ook wel colors genoemd, in het openbaar blijven dragen? Veel gemeenten kiezen ervoor om een zogenoemd lokaal ‘colors’ verbod op te nemen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Advocaat-Generaal (A-G) Spronken van de Hoge Raad heeft zich op 2 november 2021 uitgelaten over de juridische houdbaarheid van deze APV-bepaling. In deze blog bespreek ik de conclusie van de A-G, wat dit betekent voor de gemeentelijke praktijk en geef ik een doorkijk naar de toekomst.

Wat is er aan de hand?

De rechtbank Midden-Nederland heeft in 2019 in een civiele procedure de Hells Angels Motorcycle Club Holland verboden verklaard. In onderhavige zaak is de klager op grond van verdenking van overtreding van artikel 2:50a van de plaatselijke APV Haarlem op 22 september 2020 staande gehouden en is er een gilet met de ‘colors’ van Hells Angels in beslag genomen. Artikel 2:50a van de APV Haarlem houdt in dat het verboden is om in het openbaar zichtbare kleding te dragen van een door de rechter verboden organisatie.

In cassatie wordt aangevoerd dat deze APV-bepaling onverbindend is, en daarmee het beslag onrechtmatig, omdat met de APV-bepaling een regeling is getroffen die al door de formele wet (artikel 140, tweede lid Strafrecht) uitputtend is geregeld.

Artikel 2:50a APV; colors verbod

Uiterlijke kenmerken van verboden organisaties hebben een intimiderende werking en dienen uit het straatbeeld te verdwijnen. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft mede daarom een bepaling (artikel 2:50a) in de Model APV opgenomen die voorziet in een zogenoemd ‘colors’ verbod.

“Het is verboden om bij een evenement alsmede op openbare plaatsen of in voor het publiek toegankelijke openstaande gebouwen en daarbij behorende erven zichtbaar goederen te dragen, bij zicht te hebben of te vervoeren die uiterlijke kenmerken zijn van een organisatie die bij rechterlijke uitspraak of bestuurlijk besluit verboden is verklaard of is ontboden vanwege een werkzaamheid of doel in strijd met de openbare orde”.

Deze modelbepaling is door veel gemeenten in de APV overgenomen. Volgens de toelichting bij de APV van de gemeente Haarlem is deze bepaling opgenomen om, in aanvulling op artikel 140, tweede lid Strafrecht (Sr.), op te kunnen treden in gevallen waarin de verbodenverklaring van de motorclub nog niet onherroepelijk is. Door strafbaarstelling in de APV kan er al wel handhavend opgetreden worden, zo is de gedachte.

Artikel 140, tweede lid Strafrecht

Op grond van artikel 140, tweede lid Sr. is het strafbaar gesteld om deel te nemen aan de voortzetting van de werkzaamheden van een organisatie die bij onherroepelijk rechterlijke beslissing verboden is verklaard. Deelname aan een rechtspersoon die nog niet onherroepelijk verboden is verklaard is niet strafbaar.

Beoordeling door de A-G

De A-G zoomt in op de vraag of de gemeente Haarlem door de invoering van artikel 2:50a van de APV haar verordeningsbevoegdheid heeft overschreden en artikel 2:50a van de APV daarmee onverbindend is. De gemeentelijke regelgever mag op grond van artikel 121 Gemeentewet namelijk wel hogere regelgeving aanvullen, maar het mag daarmee niet in strijd zijn. Aanvulling is ook niet toegestaan als hogere regelgeving uitputtend is bedoeld. Voor de beoordeling is het van belang dat beide regels hetzelfde onderwerp regelen met hetzelfde motief. Daar is in onderhavige zaak sprake van, zo oordeelt de A-G. Beide bepalingen zien toe op hetzelfde motief, namelijk het beschermen van de openbare orde. De gedragingen uit artikel 2:50a kunnen ook vallen onder de meer algemene bepaling uit artikel 140, tweede lid Sr. Dit leidt ertoe dat beide bepalingen in beginsel niet naast elkaar kunnen bestaan, tenzij de formele wetgever ruimte heeft willen laten aan lagere regelgevers. Daar is volgens de A-G geen blijk van. Bovendien is in artikel 2:50a van de APV opgenomen dat het niet vereist is dat de verbodenverklaring onherroepelijk is. Dit is een wezenlijk verschil met artikel 140, tweede lid Sr. Artikel 2:50a druist in tegen de bedoeling van de formele wetgever en is daarmee in strijd met hogere regelgeving. De A-G komt tot de conclusie dat de APV-bepaling onverbindend is.

Wat is de status van de conclusie van de A-G?

De conclusie is een niet bindend schriftelijk advies. De rechter is in beginsel vrij om dit advies al dan niet over te nemen, maar zal dat in de praktijk vaak wel doen. Het verdient daarom aanbeveling aan gemeenten, die een dergelijk ‘colors’ verbod in de APV opgenomen hebben, terughoudend om te gaan met de toepassing ervan, totdat de Hoge Raad uitspraak heeft gedaan. Wij houden je op de hoogte!

Toekomstig bestuursrechtelijk verbod

Momenteel verloopt het verboden verklaren van motorclubs via de civielrechtelijke procedure uit artikel 2:20 Burgerlijk Wetboek (BW). Als gevolg daarvan kan het jaren duren voordat er strafrechtelijk kan worden opgetreden. Het initiatief- wetsvoorstel Wet bestuurlijk verbod ondermijnende organisaties zal een bestuurlijk verbod mogelijk gaan maken. De minister voor Rechtsbescherming krijgt daarmee de bevoegdheid om bij beschikking een organisatie te verbieden en, in geval van een rechtspersoon, deze te ontbinden. Er is dan sprake van onmiddellijke rechtskracht, waardoor meteen handhavend opgetreden kan worden. Dit komt een effectieve bestrijding van ondermijnende organisaties als OMG’s ten goede. De noodzaak van een dergelijke bepaling als artikel 2:50a in de APV is dan niet langer nodig. De behandeling van het wetsvoorstel in de Kamers loopt nog.

Heeft u hulp nodig bij de APV of heeft u andere vraagstukken met betrekking tot Handhaving, Openbare Orde en Veiligheid? Ruimtemeesters helpt u graag. Neem hiervoor direct contact op of vraag het Kim van Meegdenburg.

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gepubliceerd op dec 21, 2021 en geschreven door:
Kim van Meegdenburg

Kim van Meegdenburg

Juridisch Consultant Handhaving

Blijf op de hoogte en schrijf je in voor de nieuwsbrief

Nieuwsbriefinschrijving